योग आणि मन-शरीर
योगाचा अर्थ प्रत्येकासाठी वेगवेगळा असू शकतो: योगासने, प्राणायाम, ध्यान किंवा जगण्याची एक व्यापक पद्धत. आरोग्याच्या दृष्टीने विचार करताना, “योगाने कोणता आजार मुळापासून बरा होतो” असं विचारण्यापेक्षा, योग्य प्रकारे निवडलेली योगसाधना आपल्या संपूर्ण आरोग्याला आणि स्वास्थ्याला कशी मदत करू शकते, हे पाहणं जास्त महत्त्वाचं ठरतं.
या भागात काय येतं.
श्वास, शरीराची हालचाल, सजगता आणि मन हे सगळे घटक एकमेकांशी घट्ट जोडलेले असतात. म्हणूनच या भागात योग आणि मन-शरीर आरोग्य यांचा एकत्रित विचार केला आहे. यात कोणत्याही एका कडक नियमावलीऐवजी रोजच्या जगण्यात सहज करता येतील अशा पद्धती सांगितल्या आहेत.
महत्त्वाचे उपविषय.
- रोजचं आरोग्य आणि हालचालींसाठी सोपा योग.
- श्वास घेण्याची पद्धत आणि मनाची शांतता.
- स्ट्रेस कमी करणं आणि शरीराला विश्रांती देणं.
- मन-शरीराची सजगता आणि स्वतःचं निरीक्षण करणं.
- पचन आणि रोजच्या स्वास्थ्यासाठी उपयुक्त योग पद्धती.
एक महत्त्वाची मर्यादा.
योग ही जीवनशैलीला आधार देणारी एक चांगली सवय म्हणून इथे मांडली आहे; कोणत्याही आजारावरचा रामबाण उपाय किंवा डॉक्टरी उपचारांचा पर्याय म्हणून नाही. एखाद्या आजारावर उपचार सुरू असताना, योग्य प्रकारे निवडलेल्या योगाभ्यासाची चांगली मदत होऊ शकते. पण असा सराव नेहमीच्या वैद्यकीय उपचारांना पूरक असायला हवा, उपचारांची जागा घेणारा नसावा. प्रत्येकासाठी एकच एक असा कोणताही योग प्रकार नसतो.
आपल्या ताकदीनुसार आणि मर्यादेतच सराव करा.
योगाभ्यास करताना स्वतःची क्षमता, आरोग्य आणि परिस्थितीचा विचार करणं फार महत्त्वाचं असतं. सरावादरम्यान दुखणं, चक्कर येणं, धाप लागणं किंवा अस्वस्थ वाटणं असा त्रास जाणवला, तर तो सराव लगेच थांबवा किंवा त्यात बदल करा. तुम्हाला जुनी दुखापत, गंभीर आजार, गरोदरपण किंवा इतर काही शारीरिक तक्रारी असतील, तर आधी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणं नेहमी चांगलं.
इतर संबंधित पद्धती.
मन आणि शरीराचा सराव होलिस्टिक आरोग्याशी, तसंच गट-ब्रेन कनेक्शनच्या माध्यमातून पचनाशी अगदी सहज जोडलेला असतो.