संपूर्ण स्वास्थ्य

‘संपूर्ण’ म्हणजे पूर्ण किंवा परिपूर्ण. ‘स्वास्थ्य’ या शब्दाचा सर्वसाधारण अर्थ आरोग्य असा घेतला जातो, पण त्याचा खरा आणि खोल अर्थ म्हणजे ‘स्वतःमध्ये स्थिर असणं’.

हे दोन्ही शब्द मिळून ‘संपूर्ण स्वास्थ्य’ ही संकल्पना बनते, जी डॉ. सारंग पाटील यांच्या कामाचा मुख्य गाभा आहे. आरोग्य म्हणजे केवळ आजार नसणं एवढंच नाही; तर शारीरिक, मानसिक, भावनिक, सामाजिक आणि आतल्या पातळीवर अधिक निरोगी, संतुलित आणि स्वतःमध्ये स्थिर होत जाणं ही ती एक प्रक्रिया आहे.

याचा अर्थ आजाराकडे दुर्लक्ष करणं असा अजिबात होत नाही. तसंच आधुनिक वैद्यकीय उपचारांऐवजी जुन्या पारंपरिक पद्धती वापरणं, किंवा आरोग्याचा प्रत्येक प्रश्न फक्त जीवनशैलीतूनच सुटू शकतो असं समजणं, असाही याचा अर्थ नाही.

उलट, संपूर्ण स्वास्थ्य हा आरोग्याकडे पाहणारा एक होलिस्टिक, सर्वांगीण दृष्टिकोन आहे. रोगाच्या निदानापलीकडे जाऊन त्या व्यक्तीकडे पाहणं, मनाचा विचार करतानाच शरीराला समजून घेणं, आणि आवश्यक वैद्यकीय उपचारांसोबतच आहार, व्यायाम, श्वसन, झोप, नातेसंबंध, जीवनाचा अर्थ आणि आंतरिक शांतता यांचं महत्त्व ओळखणं, ही याची दिशा आहे.

एक विचारचौकट, थेट उपचार नव्हे.

संपूर्ण स्वास्थ्य हे एक तत्त्वज्ञान आणि समजून घेण्याची शैक्षणिक चौकट आहे. हा काही थेट वैद्यकीय उपचार, आजार तपासण्याचं साधन, किंवा डॉक्टरी सेवेचा पर्याय नाही. जिथे आरोग्याच्या समस्येसाठी वैद्यकीय तपासणीची किंवा उपचारांची गरज असते, तिथे योग्य वैद्यकीय उपचारांनाच नेहमी पहिलं प्राधान्य असतं.

वैद्यकीय सूचना (Disclaimer).

या पानावर दिलेला मजकूर केवळ समज आणि शिक्षणासाठी आहे. याला वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचार मानू नये. तुम्हाला जर दीर्घकाळ टिकणारी, तीव्र किंवा काळजी वाटण्यासारखी लक्षणं जाणवत असतील, तर तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणं नेहमी गरजेचं आहे.